Cholesterol toàn phần là gì? Nguyên nhân tăng cao và cách điều trị

Tham vấn y khoa: Ths.Bs Nguyễn Thị Hằng

Biên tập viên: Vu Huong

07/28/2021

5/5 - (1 bình chọn)

Cholesterol toàn phần là một trong 4 chỉ số quan trọng để chẩn đoán bệnh mỡ máu cao. Từ đó kiểm soát và phòng ngừa các biến chứng hiệu quả. Vậy cholesterol toàn phần là gì, nguyên nhân tăng cao và có cách nào điều trị hiệu quả, bạn đọc hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

1. Cholesterol toàn phần là gì?

Cholesterol toàn phần là gì
Cholesterol toàn phần là một chỉ số quan trọng trong kiểm soát mỡ máu.

Cholesterol là chất béo cần thiết cho cơ thể. Bản chất của cholesterol không xấu. Chúng đóng vai trò để xây dựng màng tế bào, tạo ra vitamin và các hormone khác. Cholesterol cũng được tổng hợp từ gan và từ nguồn thức ăn từ động vật và thực vật. Nhưng khi cơ thể dư thừa cholesterol sẽ gây ra nhiều vấn đề.

Cholesterol toàn phần chính là tổng lượng cholesterol trong máu, bao gồm cholesterol lipoprotein mật độ thấp (LDL) và cholesterol lipoprotein mật độ cao (HDL) và chất béo trung tính, triglyceride.

Chỉ số cholesterol toàn phần cùng với các thành phần khác trong máu thay đổi có thể là cơ sở để dự đoán tình trạng sức khỏe như mỡ máu cao (rối loạn mỡ máu)

>>> Xem thêm: Rối loạn mỡ máu – Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

2. Thành phần của cholesterol toàn phần

Trong cholesterol toàn phần bao gồm Cholesterol LDL, cholesterol HDL và triglyceride. Cụ thể:

2.1. HDL Cholesterol

HDL Cholesterol còn gọi là mỡ tốt, giúp đưa LDL cholesterol về gan để loại bỏ khỏi cơ thể, ngăn ngừa mảng bám cholesterol tích tụ trong động mạch.

Nếu duy trì HDL ổn định hoặc tăng có thể giảm nguy cơ đông máu, bệnh tim và đột quỵ.

2.2. LDL Cholesterol

LDL Cholesterol còn được gọi là mỡ xấu, thường bám vào thành mạch. Nếu LDL cholesterol tăng cao sẽ tích tụ các mảng xơ vữa trong lòng thành mạch. Mảng bám này có thểm làm hẹp động mạch, hạn chế lưu lượng máu và tăng nguy cơ hình thành cục máu đông. Nếu cục máu đông này chặn động mạch trong tim hoặc não có thể gây ra nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

2.3. Chất béo trung tính Triglycerid

Triglycerid là một loại chất béo khác với cholesterol, chiếm 20% tổng lượng cholesterol toàn phần. Chúng đóng vai trò cung cấp năng lượng cho cơ thể.

Khi dung nạp nhiều calo hơn mức sử dụng, cơ thể sẽ chuyển hóa calo dưới dạng chất béo trung tính ở trong các tế bào mỡ. Nếu bạn thường xuyên nạp nhiều calo hơn bình thường sẽ làm tăng nguy cơ mắc một số vấn đề về sức khỏe, bao gồm bệnh tim và đột quỵ.

3. Cholesterol toàn phần bao nhiêu là an toàn?

Để kiểm tra định lượng cholesterol toàn phần, cần thực hiện phương pháp xét nghiệm máu. Lưu ý, để cho kết quả chính xác, trước khi lấy máu, bạn nên nhịn ăn tối thiểu từ 9-12 giờ và chỉ nên uống nước lọc. Tốt nhất nên ăn nhẹ vào buổi tối hôm trước, không ăn sáng để kết quả phản ánh đúng hơn.

Chỉ số định lượng cholesterol toàn phần được tính bằng công thức: nồng độ HDL cholesterol + LDL cholesterol và 20% triglyceride.

Cụ thể:

Chỉ số Cholesterol toàn phần Xếp loại
<160 mg/dL Thấp
160 – < 200 mg/dL (5,1 mmol/L) Lý tưởng
200 – 239 mg/dL (5,1 – 6,2 mmol/L) Ranh giới cao
≥ 240 mg/dL (6,2 mmol/L) Cao

Ngoài ra, ở mỗi độ tuổi và giới tính cũng có sự thay đổi về chỉ số cholesterol toàn phần:

Đối tượng Chỉ số Cholesterol toàn phần bình thường
Người dưới 19 tuổi < 170 mg/dL
Nam giới trên 20 tuổi 125-200 mg/dL
Nữ giới trên 20 tuổi 125-200 mg/dL

* Mỗi đơn vị bệnh viện thực hiện xét nghiệm có thể có những biến động nhỏ giữa các chỉ số.

4. Nguyên nhân cholesterol toàn phần tăng cao

4.1. Nguyên nhân chính từ chế độ ăn uống

chế độ ăn uống không hợp lý
Đây là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến thừa cholesterol.

Ăn quá nhiều thực phẩm chứa nhiều cholesterol, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa có trong nội tạng động vật, thịt mỡ, da động vật, đồ ăn nhanh, đồ chiên xào và những loại dầu thực vật có hàm lượng cholesterol cao như dầu dừa, dầu cọ, dầu hướng dương, bơ… sẽ dẫn đến dư thừa cholesterol.

Ngoài ra, khi người bệnh ăn ít chất xơ, nhiều tinh bột và các loại nước ngọt cũng thúc đẩy triglyceride tăng cao.

4.2. Do tính di truyền

Nếu trong gia đình có tiền sử tăng cholesterol trong máu thì nguy cơ bạn bị cholesterol tăng cao. Một bệnh lý di truyền thường gặp là do tăng cholesterol trong máu có tính gia đình. Rối loạn di truyền này ngăn cơ thể loại bỏ LDL cholesterol.

Theo Viện nghiên cứu Bộ Gen người Quốc gia, hầu hết người trưởng thành mắc chứng này đều có mức cholesterol toàn phần trên 300mg/dL và LDL cholesterol trên 200mg/dL.

4.3. Do bệnh lý hoặc sử dụng thuốc

Những người bị các bệnh lý dưới đây hoặc đang trong quá trình dùng thuốc cũng gặp phải tình trạng tăng cholesterol toàn phần:

  • Người bị suy giáp, tiểu đường
  • Người bị bệnh thận mãn tính
  • HIV/AIDS
  • Lupus
  • Sử dụng các loại thuốc kiểm soát huyết áp, bệnh ung thư, HIV/AIDS, kiểm soát nhịp tim hoặc cấy ghép nội tạng

4.4. Do ít vận động

Ít vận động là nguyên nhân thúc đẩy cholesterol tăng cao. Khi cơ thể nạp quá nhiều chất béo mà không tiêu thụ hết sẽ dẫn đến dư thừa cholesterol, gây nên tình trạng thừa cân, béo phì, làm rối loạn mỡ máu.

4.5. Một số yếu tố nguy cơ khác

Ngoài những yếu tố trên còn một số nguyên nhân dẫn đến tăng cholesterol trong máu như:

  • Hút thuốc lá
  • Sử dụng rượu bia
  • Tuổi tác: Gặp nhiều ở người già do chức năng chuyển hóa mỡ trong cơ thể suy giảm và dần có xu hướng trẻ hóa

5. Các biến chứng nguy hiểm khi cholesterol tăng cao

Cholesterol toàn phần tăng cao dẫn đến sự tích tụ của cholesterol trên thành mạch, hình thành xơ vữa động mạch, làm giảm lưu lượng máu và có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như:

  • Đau tức ngực hoặc bệnh động mạch vành: Do động mạch vành không được bơm đủ máu
  • Đau tim, nhồi máu cơ tim: Nếu các mảng xơ vữa bị vỡ ra có thể hình thành cục máu đông chặn dòng chảy của máu làm tắc nghẽn động mạch, gây nên các cơn đau tim
  • Đột quỵ: Tương tự nhồi máu cơ tim, đột quỵ xảy ra khi cục máu đông chặn dòng chảy của máu lên não
  • Tử vong: nếu không xơ cứu kịp thời nhồi máu cơ tim và đột quỵ có thể dẫn đến tử vong

6. Điều trị Cholesterol tăng cao

6.1. Giảm cholesterol toàn phần nhờ thuốc tây y

điều trị cholesterol toàn phần theo tây y
Statin là loại thuốc thường được chỉ định để hạ cholesterol.

Do trong cholesterol toàn phần có bao gồm LDL cholesterol, HDL cholesterol và triglyceride nên khi nồng độ các chất béo này thay đổi cũng dẫn đến tăng cholesterol toàn phần.

Trong tây y thường sử dụng một số loại thuốc như:

  • Statin
  • Thuốc resin liên kết với acid mật
  • Chất ức chế chọn lọc cholesterol để giảm LDL cholesterol
  • Thuốc Fibrate giảm triglyceride và tăng HDL Cholesterol
  • Acid béo omega-3: giảm triglyceride
  • Niacin: tăng HDl cholesterol, giảm LDL cholesterol và triglyceride

Tuy nhiên các thuốc tây y trong điều trị mỡ máu có thể để lại các tác dụng phụ. Bạn có thể tham khảo bảng Khuyến cáo của Hội tim mạch Hoa Kỳ về thuốc hạ mỡ máu, hạ cholesterol.

Thuốc Giảm triglycerid Giảm LDL-C Tăng HDL-C Tác dụng phụ
Acid nicotinic 20-50% 5-25% 15-35% Đỏ mặt, tăng đường huyết, tăng acid uric máu
Nhựa gắn axit mật Không thay đổi 15-30% 3-5% Rối loạn tiêu hóa (đau bụng, táo bón, giảm hấp thu thuốc khác)
Statin 7-30% 18-55% 5-15% Tăng men gan, yếu cơ, nhược cơ

6.2. Hạ cholesterol bằng thảo dược

Trong Đông y, mỡ máu được gọi là “đàm thấp”, do quá trình vận hóa thức ăn bị ứ trệ mà hình thành. Một số vị thảo dược thường dùng để hạ mỡ máu như:

  • Giảo cổ lam giúp hạ cả cholesterol và triglyceride
  • Lá sen giúp hạ mỡ máu, giảm cân
  • Nấm linh chi giảm cholesterol, ngăn thừa cân, béo phì, ổn định huyết áp
  • Hà thủ ô bổ huyết, hạ cholesterol trong huyết thanh, được chứng minh trong thử nghiệm lâm sàng
  • Sơn tra: tiêu hóa tốt mỡ trong thức ăn, giảm mỡ máu
  • Nần vàng: giảm mỡ trong máu, và mỡ gan
  • Cam Bergamot: giúp giảm LDL cholesterol, triglyceride, tăng HDL cholesterol, từ đó cải thiện các chỉ số mỡ máu

Tuy nhiên, việc sử dụng thảo dược hạ mỡ máu, hạ cholesterol cần biết cách phối kết hợp để thúc đẩy công năng của các tạng phủ nhằm giảm mỡ máu toàn diện. Ví dụ như có thể kết hợp các vị thuốc bổ gan để tăng cường chức năng đào thải mỡ ở gan và cải thiện cơ quan tiêu hóa, giúp tiêu mỡ hiệu quả.

Ngoài ra, cần dùng trong thời gian dài để thấy hiệu quả rõ rệt.

6.3. Giảm cholesterol theo Đông y

Một số bài thuốc kết hợp các vị thảo dược hạ mỡ máu, cholesterol toàn phần hiệu quả như:

Bài thuốc hạ cholesterol toàn phần từ cây trạch tả: 

  • Chuẩn bị 8g trạch tả, mộc hương, thảo minh quyết, tang ký sinh mỗi thứ 6g, hà thủ ô đỏ, hoàng tinh, kim anh tử, sơn tra mỗi thứ 3g
  • Cho một ít nước rồi nấu thành cao đặc sánh
  • Lấy cao thu được trộn với bột gạo một lượng vừa đủ sau đó vo viên, mỗi viên tương đương 1,1g
  • Ngày uống 2 lần, mỗi lần từ 5-8 viên uống sau ăn

Bài thuốc giảm mỡ máu giảm mỡ máu bằng lá sen:

Không chỉ sắc riêng uống, khi kết hợp với các vị thuốc khác sẽ hỗ trợ thúc đẩy chức năng tiêu hóa mỡ, giúp giảm cholesterol rõ rệt nếu kiên trì uống.

Cách thực hiện:

  • Chuẩn bị 660g lá sen khô, 60g lá trà, sơn tra khô 10g, sinh ý mễ 10g, hoa sinh diệp 10g, vỏ quất 10g
  • Các vị thuốc này sao vàng sau đó tán bột mịn
  • Mỗi lần sử dụng lấy một lượng vừa đủ hòa tan trong nước ấm sử dụng hàng ngày
  • Kiên trì thực hiện từ 2 tuần để cảm nhận kết quả

7. Phòng tránh cholesterol tăng cao

Để kiểm soát cholesterol toàn phần hoặc bất cứ thành phần mỡ máu nào cần chú ý đến chế độ ăn uống sinh hoạt và sử dụng thuốc hợp lý. Cụ thể:

  • Giảm lượng chất béo trong chế độ ăn uống như:
  • Giảm cholesterol có trong thịt động vật như các loại thịt đỏ (thịt bò, thịt trâu, thịt dê,…) và phomat
  • Chất béo bão hòa: có trong một số loại thịt, sản phẩm từ sữa, socola, bánh nướng, đồ chiên rán và thực phẩm chế biến sẵn
  • Chất béo chuyển hóa: thực phẩm trong quá trình chiên xào và chế biến
  • Tăng cường các loại chất xơ, vitamin có trong rau xanh, hoa quả mọng nước nhiều màu sắc
  • Tăng cường luyện tập thể dục thể thao ít nhất 30 phút mỗi ngày
  • Duy trì cân nặng ổn định
  • Hạn chế sử dụng rượu bia, hút thuốc lá

Hãy chủ động thay đổi lối sống từ khi còn trẻ để ngăn ngừa cholesterol tăng cao cũng như phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm mà chúng mang lại. Nếu có thắc mắc nào, bạn đọc có thể liên hệ qua hotline 0865344349 để được hỗ trợ.

XEM THÊM:

5/5 - (1 bình chọn)
Bài viết này có hữu ích cho bạn không?
Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Sức khoẻ đời sống"
Tuổi tác và cuộc sống hiện đại khiến tỉ lệ người mắc bệnh mỡ máu ngày càng cao và có xu hướng trẻ hoá. Đáng lo ngại hơn, chính tâm lý chủ quan mà 71% người mắc bệnh không biết mình bị mỡ máu cao cho đến khi đi khám bệnh.

Bài liên quan

[Cảnh giác] Mỡ máu cao gây đột quỵ – Mối nguy hiểm khôn lường

Mỡ máu cao là nguyên nhân hàng đầu gây tai biến mạch máu não. Tình trạng này có thể đe…

{Tham khảo} 10 loại thuốc trị cao huyết áp được bác sĩ khuyên dùng

Thuốc trị cao huyết áp là một trong những giải pháp điều trị huyết áp cao hiệu quả đang được…

Mỡ máu uống bia rượu có được không? 5 tip giải rượu hiệu quả tại nhà

Hỏi: Tôi làm việc trong ngành kinh doanh, giao tiếp gặp gỡ khách hàng nhiều. Gần đây tôi đi khám…

{Tham khảo} 5 cách phòng ngừa nhồi máu cơ tim để cơ thể không gặp nguy

Đột quỵ, nhồi máu cơ tim là biến chứng nguy hiểm, có thể khiến chúng ta phải liệt nửa người,…

Mách bạn 6 cách giảm mỡ máu không cần thuốc hiệu quả, dễ áp dụng

Mỡ máu cao là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây xơ vữa động mạch, tai biến mạch máu…

Mỡ máu có uống được sữa Ensure không? Chuyên gia giải đáp!

Ensure là thực phẩm bổ sung chất dinh dưỡng cho cơ thể, thích hợp cho nhiều mục đích khác nhau…

0865344349